श्री सरस्वती अष्टकम का अर्थ ज्ञान ,वाणी और संगीत के देवी माता सरस्वती की स्तुति के आठ श्लोकों का संग्रह । अष्टकम में देवी माँ के सुंदर और निर्मल रूप का वर्णन करते हुए उन्हें स्फेद वस्त्र , वीणा , पुस्तक धारण करने वाली कहा गया है ।
॥ श्री सरस्वती अष्टकम् ॥
(पद्मपुराणान्तर्गतम्)
॥ शतानीक उवाच ॥
महामते महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद।
अक्षीणकर्मबन्धस्तु पुरुषो द्विजसत्तम॥
मरणे यज्जपेज्जाप्यं यं च भावमनुस्मरन्।
परं पदमवाप्नोति तन्मे ब्रूहि महामुने॥
॥ शौनक उवाच ॥
इदमेव महाराज पृष्टवांस्ते पितामहः।
भीष्मं धर्मविदां श्रेष्ठं धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः॥
॥ युधिष्ठिर उवाच ॥
पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद।
बृहस्पतिस्तुता देवी वागीशेन महात्मना।
आत्मानं दर्शयामास सूर्यकोटिसमप्रभम्॥
॥ सरस्वत्युवाच ॥
वरं वृणीष्व भद्रं ते यत्ते मनसि वर्तते।
॥ बृहस्पतिरुवाच ॥
यदि मे वरदा देवि दिव्यज्ञानं प्रयच्छ मे॥
॥ देव्युवाच ॥
हन्त ते निर्मलं ज्ञानं कुमतिध्वंसकारकम्।
स्तोत्रेणानेन ये भक्त्या मां स्तुवन्ति मनीषिणः॥
॥ बृहस्पतिरुवाच ॥
लभते परमं ज्ञानं यत्सुरैरपि दुर्लभम्।
प्राप्नोति पुरुषो नित्यं महामायाप्रसादतः॥
॥ सरस्वत्युवाच ॥
त्रिसन्ध्यं प्रयतो नित्यं पठेदष्टकमुत्तमम्।
तस्य कण्ठे सदा वासं करिष्यामि न संशयः॥
सरस्वती अष्टकम के जाप से ज्ञान बुद्धि की प्राप्ति के साथ वाणी में सुधार आने लगता हैं